Năm nhọc nhằn của nhà vườn trồng quất cảnh

Vượt bão lũ, năm nhuận, chi phí leo thang, những vườn quất cảnh được người dân xã Hợp Tiến cần mẫn chăm sóc để kịp cung cấp trong dịp Tết.

Năm nhuận và những phép tính lệch nhịp

Những ngày cuối năm, bất chấp thời tiết giá rét, con đường dẫn vào các thôn trồng quất cảnh xã Hợp Tiến (Thanh Hóa) vẫn rộn ràng. Tiếng kéo cắt lá lách cách, tiếng trò chuyện xen lẫn tiếng gió lùa qua tán cây tạo nên nhịp điệu hối hả của mùa vụ đang đi vào chặng nước rút.

Chị Trần Thị Phương ở thôn 3, xã Hợp Tiến vừa cần mẫn tỉa lại những lá già trên cây quất ba năm tuổi vừa chia sẻ, với người trồng cây cảnh phục vụ Tết Nguyên đán thì thời gian là yếu tố sống còn. Người trồng quất cảnh phải nhìn trời, nhìn đất, tính bằng tháng âm, bằng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Chỉ cần lệch một nhịp là coi như cả năm công sức đổ sông đổ bể.

Đặc biệt, năm 2025 là năm nhuận, mọi quy luật quen thuộc bỗng chốc trở nên khó lường. Thông thường khoảng tháng 7, tháng 8 âm lịch các nhà vườn sẽ bắt đầu dưỡng hoa để quất ra quả đúng dịp Tết. Tuy nhiên năm nay nhiều gia đình tận tháng 9 mới để hoa, gặp thời tiết không thuận lợi khiến nhiều cây bị “trượt”, ra quả không đúng thời điểm như mong muốn.

“Nếu để ra quả muộn, gặp thời tiết không ủng hộ thì không kịp phục vụ dịp Tết, nhưng để sớm trong năm nhuận thì quả có khả năng lại chín trước Tết. Chỉ một quyết định sai thời điểm là coi như mất Tết. Làm cây cảnh nhìn có vẻ dễ nhưng thực chất lại vô cùng cân não”, chị Phương chia sẻ.

Cũng theo chị Phương, không chỉ chịu tác động của năm nhuận, năm 2025 chứng kiến mưa bão dồn dập khiến mọi tính toán của các nhà vườn càng thêm chông chênh. Những trận mưa kéo dài đúng thời điểm cây ra hoa đã làm không ít vườn bị rụng hoa hàng loạt. Vườn nhà chị trồng hơn 1.000 cây quất nhưng có tới 200 cây bị chết vì ngập nước, thêm 100 cây không kịp hồi phục để ra quả dịp Tết.

Mưa nhiều cũng kéo theo nấm bệnh gia tăng. Rễ cây bị thối, quả đang lớn dễ rụng. Có những cây nhìn bên ngoài vẫn xanh tốt nhưng chỉ cần vài ngày sau là héo rũ. Gia đình không dám lơ là, ngày nào cũng phải cắt cử người ra vườn kiểm tra từng gốc.

Anh Lê Trọng Quang, người cùng thôn 3, xã Hợp Tiến sở hữu gần 700 gốc quất cũng cho biết do tác động tiêu cực của thời tiết nên chi phí, công lao động chăm sóc năm nay tăng gấp đôi so với năm trước. "Từ tiền giống, phân bón đến thuốc phòng trừ sâu bệnh đều tăng. Có những loại rệp, nấm có lớp bảo vệ như màng nhện, phun rất khó ăn thuốc. Nhiều vườn chật vật phun đi phun lại nhiều lần mà cũng chỉ giảm được phần nào.

Năm nay theo tính toán của nhiều hộ, mỗi cây quất chi phí đội thêm khoảng 200.000 đồng so với năm trước. Trong khi đó giá bán lại không tăng tương ứng, vẫn là mức giá quen thuộc, quất một năm khoảng 400.000 - 500.000 đồng/cây, quất hai năm từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng/cây, quất 3 năm mới vượt mốc hơn 1,5 triệu đồng/cây (tùy thuộc vào dáng)”, anh Quang cho hay.

Mùa xuân được chắt chiu từ nhọc nhằn

Sớm nhận diện được những khó khăn bủa vây, người trồng quất ở Hợp Tiến buộc phải xoay xở bằng nhiều cách, linh hoạt hơn để giữ lại chút lợi nhuận. Một trong những phương án được nhà vườn lựa chọn nhiều năm nay là bán lẻ thay vì bán cất theo luống. Bán lẻ mặc dù tốn công hơn, phải tiếp khách nhiều hơn nhưng bù lại “ra tiền” hơn. Với 500 - 600 cây quất, gia đình nào bán tốt có thể thu về 400 - 500 triệu đồng (chưa trừ chi phí). Dù quất năm nay không đẹp bằng những năm thuận lợi nhưng nhờ bán lẻ và lượng khách tìm về đặt hàng đông nên nhiều vườn vẫn hứa hẹn đạt mức doanh thu khá.

Vườn quất của gia đình chị Hà Thị Thoa ở thôn 4 xã Hợp Tiến năm nay may mắn hơn nhiều hộ khác khi 500 cây chỉ bị chết lẻ tẻ một vài cây. Đến hiện tại, phần lớn số cây trên vườn đã có khách mua, còn lại vài chục cây để chờ khách muộn. Theo chị Thoa, một tín hiệu đáng mừng là năm nay khách đến mua sớm hơn mọi năm. Nếu như trước đây phải đến tháng 11 âm lịch mới bắt đầu nhộn nhịp thì năm nay từ tháng 9, tháng 10 đã có người tìm đến đặt cây. Sự nhộn nhịp ấy phần nào giúp người trồng vơi bớt lo âu trong một năm đầy biến cố.

“Việc chính của các nhà vườn hiện tại là tỉa lá, phun thuốc phòng nấm, rửa quả cho sạch. Mỗi động tác đều cần nhẹ nhàng, cẩn trọng vì mỗi cây quất là niềm hi vọng về một cái Tết đủ đầy hơn”, chị Thao bộc bạch.

Đi sâu vào những vườn quất đang đua nhau khoe dáng, không khó để nhận ra phía sau những chậu quất trĩu quả, những cây non còn e ấp nụ là bao nhọc nhằn, toan tính và cả hi vọng lặng thầm của những người làm vườn. Ở Hợp Tiến, có những gia đình đã gắn bó với nghề trồng quất cảnh hàng chục năm. Mặc dù đối diện với nhiều khó khăn nhưng nghề “làm đẹp cho đời” này vẫn được các thế hệ người dân nơi đây tiếp nối. Họ vừa cần mẫn học hỏi kinh nghiệm cũ, vừa tự mày mò thích ứng với những biến đổi mới.

Khi được hỏi, không ít chủ vườn thừa nhận làm quất giờ đây không "dễ ăn” như trước. Biến đổi khí hậu, thời tiết thất thường khiến rủi ro ngày càng lớn. Thế nhưng họ vẫn kiên quyết bám vườn, bám đất. Thời gian càng cận Tết, đôi tay của những người làm vườn ở Hợp Tiến càng gấp gáp hơn. Họ tranh thủ thêm vài nhát kéo, thêm một lượt phun thuốc phòng nấm để giữ từng cơ hội nhỏ nhất cho vụ Tết.

Dù thiên tai, năm nhuận hay chi phí leo thang, những vườn quất vẫn lặng lẽ vươn mình giữ sắc xuân. Để khi Tết về, trong mỗi ngôi nhà sẽ có một chậu cây mang theo câu chuyện của đất, của người trong một năm đầy thử thách đã đi qua và khơi dậy khát khao vươn lên mạnh mẽ trong năm mới.

                                                                                                                                            Trung Quân

Nguồn: Báo Nông nghiệp và môi trường