Ở xã Lai Vung, nhắc đến tỷ phú “Lớn nhãn”, hầu như nhà vườn nào cũng biết. Không chỉ vì quy mô canh tác lớn, mà bởi cách ông làm ra trái nghịch mùa khá đặc biệt: Chủ động “siết nước” để điều khiển cây ra hoa, kết trái theo ý muốn.

Vườn nhãn nghịch vụ của ông Lớn đang vào mùa, trái sai trĩu cành. Ảnh: Hồ Thảo.
Trước năm 2016, cuộc sống của ông Trần Văn Lớn gắn bó với cây lúa, cây cam như bao người nông dân khác ở ấp An Lạc.
Ông kể, hồi đó trồng lúa cực như "trâu lăn", nhưng giá cả bấp bênh. Sau mỗi vụ người trồng lại lo trả nợ vật tư vụ trước, không dư ra được nhiều. Thấy cam xoàn có giá, ông phá lúa trồng cam. Nhưng rồi "người tính không bằng trời tính", cây nhiễm bệnh, chi phí chăm sóc ăn hết vốn trong khi đầu ra bế tắc. "Lúc đó trồng cam không hiệu quả nên tôi quyết định bỏ, đi tìm hướng mới", ông Lớn nhớ lại.
Trong một lần xuống huyện Châu Thành cũ, thấy mô hình trồng nhãn mang lại hiệu quả, ông lân la tìm hiểu và nhận ra điều kiện đất đai quê mình cũng tương tự. Năm 2016, ông quyết định chặt cam, lên liếp trồng nhãn. Tuy nhiên, phương pháp canh tác truyền thống mang lại năng suất và giá bán không ổn định, vào mùa thu hoạch thường rơi vào tình trạng "được mùa mất giá".
Từ thực tế đó, ông bắt đầu mày mò học cách trồng nhãn nghịch vụ, một kỹ thuật mà theo ông là "phải hiểu tính nết của cây hơn cả tính mình".
Theo ông Lớn, để nhãn ra bông nghịch vụ yếu tố then chốt là phải biết "siết nước". Đầu tiên, ông bơm cạn mương vườn, siết nước triệt để cho đất nứt nẻ, cây nhãn rơi vào trạng thái "khát" khô. Khi cây bị sốc vì thiếu nước, sẽ chuyển từ giai đoạn nuôi lá sang giai đoạn sinh sản.
Đợi đến khi đất đủ độ khô, ông mới bắt đầu đưa nước vào lại. Lúc này, cây nhãn như được "hồi sinh", bung đọt non đồng loạt. Khi đọt vừa chuyển sang màu lá lụa (lá già vừa tới), ông mới bắt đầu xịt thuốc tạo mầm hoa. "Từng công đoạn đều phải đúng thời điểm, sơ sẩy một chút là cây ra toàn lá, coi như trắng tay", ông Lớn chia sẻ.

Nhãn trồng nghịch vụ của ông Lớn đạt năng suất khoảng 20 tấn mỗi hecta. Ảnh: Hồ Thảo.
Thông thường, ông canh xử lý vào tháng 8 Âm lịch để đến tháng 3, tháng 4 năm sau thu hoạch. Đây là thời điểm nhãn chính vụ chưa có, thị trường khan hàng nên giá luôn ở mức cao, từ 24.000 - 30.000 đồng/kg, trong khi nhãn chính vụ chỉ tầm 15.000 đồng/kg.
"Muốn làm nhãn nghịch vụ thì điều kiện tiên quyết là phải có hệ thống đê bao khép kín để chủ động tưới tiêu. Không có đê bao, nước lên xuống theo con nước lớn ròng thì không cách nào bắt cây "khát" theo ý mình được", ông Lớn khẳng định.
Từ vài công đất ban đầu, nhờ nhãn nghịch vụ, ông Lớn tích lũy và mua thêm đất, hiện sở hữu diện tích lên đến 13ha. Với năng suất bình quân 20 tấn/ha, mỗi năm gia đình ông thu về lợi nhuận con số tỷ đồng.
Dù đã là tỷ phú, ông Lớn vẫn giữ cái chất hào sảng của người miền Tây. Ông sẵn lòng chia sẻ kỹ thuật cho bà con trong Tổ hợp tác trồng nhãn của xã, đồng thời khuyên mọi người không nên chạy theo những giống cây kém hiệu quả để tránh thua lỗ. Đặc biệt hơn, từ tiền lời trồng nhãn, ông mua một chiếc xe để chở bệnh nhân miễn phí cho bà con trong vùng. "Ai cần cứ gọi là tôi chạy, không lấy một đồng", ông cười khà khà.

Ông Lớn chia sẻ kinh nghiệm trồng nhãn cho bà con để nâng cao hiệu quả sản xuất. Ảnh: Hồ Thảo.
Theo bà Võ Thị Mỹ Duyên, Chủ tịch Hội Nông dân xã Lai Vung, mô hình của ông Lớn không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của địa phương. Từ sản xuất nhỏ lẻ, bà con dần chuyển sang liên kết, tổ chức lại sản xuất để chủ động hơn về đầu ra, hạn chế bị ép giá.
Địa phương sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình, đồng thời hỗ trợ nông dân ứng dụng chuyển đổi số, đưa trái nhãn lên các sàn thương mại điện tử nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
"Không chỉ làm kinh tế giỏi, ông Trần Văn Lớn "mê làm từ thiện" và nhận nhiều bằng khen các cấp, trong đó có bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2022. Năm 2024, ông vinh dự nhận danh hiệu Nông dân Việt Nam xuất sắc. Với bà con địa phương, ông không chỉ là một tỷ phú nông dân mà còn là tấm gương về lòng nhân ái, luôn biết sẻ chia vì cộng đồng", bà Duyên cho biết.
Hồ Thảo - Kiều Trang
Nguồn tin: Báo Nông nghiệp và môi trường